Din, toplum hayatını düzenleyen en önemli kaynaktır. İslam dininde "ahlâki görevler ve haklar, dini emirler ile iç içedir. Hiçbir ahlâki buyruk yoktur ki, aynı zamanda dini ve insanî bir buyruk olmasın." (Ahmed Naim, İslâm Ahlâkının Esasları, sf. 29)

Muhataplarını tevhit inancı etrafında toplayıp bütünleşmeyi ve dayanışmayı hedef alan İslam dini, bu inanç boyutu yanında, amel ve ahlak boyutunu da ihmal etmeyerek önce yakınlardan olmak üzere tüm insanlığa kadar uzanan olumlu ve faydalı ilişkilerle Müslümanlara sorumluluklar yüklemiştir. Bu görevlerin en önemlilerinden biri de akrabalık ilişkisiyle meydana gelen sıla-i rahimdir. 

Sıla-i Rahim, akrabalık hak ve hukukunun yerine getirilmesidir. Akrabalara karşı, imkân nispetinde maddi ve manevi anlamda faydalı olmak, onlara ilgi ve alaka göstermek, onlarla irtibatı devamlı hale getirmek gibi anlamlara gelmektedir. (Pakalın M. Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, III, 205)  

Sıla-i rahim, öncelikle aralarında akrabalık ilişkileri olan insanları hedeflerse de; daha sonra bütün insanlığı amaçlar. Zira Müslümanlar arasında bir din kardeşliği mevcut olup  bu, dini açıdan genel bir yakınlığı ifade eder. Bu da müslümanlar arasında akrabalık gibi kuvvetli bir bağdır. Bu yönden müslümanlar, hangi ırk ve hangi millete bağlı olurlarsa olsunlar, ortak inançları sebebiyle birbirinin akrabası gibidirler. Birbirlerini daima koruyup yardımcı olurlar. Böylesi bir kardeşlik yüce kitabımızda da yerini alır: "Müminler şübhe  yok ki,  kardeştirer." (Hucurat, 10)

Aslında akrabalık kan hısımlığıyla meydana geldiği gibi, sıhrî dediğimiz, evlilik sebebiyle ve emişme dediğimiz süt çağında olan çocukların annesi dışında bir başka anneyi de emmesi sebebiyle gerçekleşebilir.

İslam`da akraba hukuku aile temeline dayanır. Karı, koca, anne, baba ve çocuklar ailenin içerisindeki yakınlardır. Amca ve dayı gibi kişiler de aile dışında ki yakınlardır. Aile içerisinde ilişkiler olumlu ise, aile dışındakilerle de ilişkiler olumlu olacak ve bu hava topyekûn bir millete sirayet edecektir. Aile içerisinde ki ilişkiler kopuk olduğu zaman da bu olumsuzluk, tüm ülkeye aksedecektir.

Hz. Peygamber`in en çok üzerinde durduğu konulardan birisi de toplumu, aileleri ve yakınları birbirine kaynaştırmaktır. Sılayı rahmin önemi bunun için öne çıkarılıyor. Zira, toplum birbiriyle kopuk ve ayrı yaşıyor. Baba-oğul, anne-kız arası ilişkiler sıcaklığını kaybetmiş. Akrabalar arası münasebetler tamamen kopma noktasına gelmiş. Bu toplumda nasıl birlik ve beraberlik olacak? Akrabalar arasında sıcak ilişkiler nasıl temin edilecek? Ülfetleri olmayan insanlar, nasıl sağlam ve sağlıklı bir devlet oluşturacak? Kıskançlık ve çekememezlik gibi kötü huylar sebebiyle akrabalar arasındaki ilişkilerin kesilmesi İslami bir ahlakın verilemeyişinden kaynaklanıyor.

Kuran'ın ve Hz. Peygamberin tavsiyelerine kulak verelim:

"… Allah'a karşı gelmekten ve akrabalık bağlarını koparmaktan sakının…" (Nisâ, 4/1),

"Allah, adaleti, ihsanı ve yakınlara yardım etmeyi emreder…" (Nahl, 16/90),

"Akrabaya, yoksula ve yolda kalmış yolcuya haklarını ver…" (İsrâ, 17/26) anlamındaki âyetler ve aşağıdaki anlamını sunduğumuz hadisler sılayı rahmin önemini ve bu görevin nasıl yapılacağını ifade etmektedir:

"Akrabalık bağını koparan (cezasını çekmeden) cennete giremez" (Buhârî, Edeb, 11),

"Sizden biriniz fakir olduğu zaman kendinden başlasın. Eğer daha fazla malı varsa ailesine, yine fazlası varsa yakın akrabalarına harcasın."

"Kim rızkının geniş ve ömrünün uzun olmasını isterse akrabalık hukukuna riayet etsin, bağlarını koparmasın."

"Akrabalık hukukuna riayet eden kimse, akrabadan aldığının benzerini ona veren değil; akrabası hukukuna riayet etmediği halde, akrabalık hukukunu gözeten ve akrabalık ilişkilerini devam ettiren kimsedir."

"Mükâfatı en hızlı verilen hayır, iyilik ve sıla-i rahimdir. Cezası en hızlı verilen kötülük de zulüm ve sılayı rahmi terk etmektir" (Ebû Dâvud, Edeb, 51)

"Faziletli işlerin en üstünü senden ziyareti kesen akrabanı ziyaret ederek ilişkiyi sürdürmendir" (Ahmed, III, 438)

Sılayı rahim görevi genelde iki şekilde yapılabilir:

a) Yakınların ziyaret edilmesi, maddî ve manevi yardımların yapılması, sevinçli ve acılı günlerinde yanlarında hazır bulunulması.

b) Onlara fiilî veya sözlü olarak her hangi bir zararın verilmemesi, onların gücendirilmemesi, unutulmaması ve dargın durulmamasıdır.  

Dinimiz, toplumun birlik ve beraberliğinin vazgeçilmez şartlarından olan sılayı rahmin terkini büyük günahlardan saymıştır. İslam âlimleri akrabalık bağlarını koparıp, onlara karşı ilgisiz ve alakasız kalmanın haram olduğunu, akrabalık ilişkilerini sürdürmenin ise farz olduğunu ifade etmişlerdir. Böyle iken son otuz yıldır toplumumuzda yapılan gözlemler, akraba münasebetlerinin giderek zayıfladığını ve akrabalar arasındaki yardımlaşmanın eski önemini kaybedip yerini menfaat ilişkilerinin aldığını göstermektedir.  

1996 yılında yapılan bir araştırmaya göre beş yüzden fazla aile ile görüşülerek elde edilen sonuçlara göre toplumun yüzde 20’si anne-baba ve kardeşleriyle sadece bayramlarda görüşebilmekte, 100 kişiden biri ise, hiç görüşemediğini ifade etmektedir. Toplumun beşte birinde ise; geleneğimizde çok önemli olan akrabalar arasında toplu görüşme, düğün ve bayramlar dâhil gerçekleşememektedir. Anne-baba ve kardeşler dışında en çok kayın valide-kayın peder ve amca-dayı ile görüşülmektedir. En az görüşülen yakın akrabalar ise, hala-teyze ve çocuklarıdır.  

Toplumun % 17’sinde akrabalar arasında kırgınlık veya dargınlık söz konusudur. Dargınlık ifade edenlerin % 10 kadarı kardeşine, % 3O’u amca-dayı-hala-teyze gibi anne-baba kardeşlerine, % 20 kadarı eşinin kardeşlerine dargın olduklarını belirtmektedir. Her durumda % l7’lik bir dargınlık nispeti, önemli bir olumsuzluktur. Bu miktarın sadece rahatça ifade edilebilen dargınlıkları kapsadığı kabul edilirse durumun daha da ciddi olduğu söylenebilir. Ancak bu dargınlıkların % 60’ının bir hiç yüzünden olduğunun ifade edilmesi ise daha vahimdir.  (Dr. Said ŞAHİN Akrabalık İlişkilerimiz)